Zelfs basislijn Rail Baltica tegen 2030 een ‘zeer serieuze uitdaging’, zegt Litouwse projectdirecteur

Zelfs nu de Baltische ministers van vervoer hun doelstelling voor 2030 voor Rail Baltica herbevestigen, distantieert een van de meest vooraanstaande figuren van het project zich publiekelijk van die doelstelling. De Litouwse bestuursvoorzitter van RB Rail zegt dat zelfs een basistrein Warschau-Tallinn tegen 2030 “een zeer serieuze uitdaging” is die niemand kan garanderen.

In een uitgebreid interview met de Litouwse krant Ūkininko patarėjas waarschuwde Arenijus Jackus, voorzitter van de raad van toezicht van RB Rail, dat hoewel de mijlpaal van 2030 het doel blijft voor de realisatie van Rail Baltica, zelfs de eerste operationele fase van de grensoverschrijdende spoorweg binnen dat tijdsbestek niet vanzelfsprekend is.

“Als ik zou zeggen dat ik echt garandeer dat dit zal gebeuren, zou dat erg lichtzinnig zijn,” zei hij in het interview dat deze week werd gepubliceerd. “Wat ik wel kan bevestigen is dat er een zeer sterke ambitie is om tegen 2030 echt naar Tallinn te kunnen reizen.”

De opmerkingen van Jackus kwamen slechts enkele weken nadat de transportministers van Estland, Letland en Litouwen bijeenkwamen in Vilnius om hun gezamenlijke inzet voor de 2030-doelstelling te verklaren en er bij de Europese Commissie op aan te dringen om langetermijnfinanciering veilig te stellen. De gezamenlijke verklaring, ondertekend op 27 mei, beschreef Rail Baltica als vitaal voor regionaal vervoer, economische cohesie en militaire mobiliteit, waarbij de Litouwse minister van Transport Eugenijus Sabutis zei dat het “essentieel is dat we samenwerken om ervoor te zorgen dat het project tegen 2030 is voltooid”.

Wat 2030 echt betekent: eerst het spoor, dan de systemen

Maar Jackus was veel voorzichtiger. Hij verduidelijkte dat het doel voor 2030 alleen verwijst naar de eerste operationele fase – een basisdoorgaande verbinding van Warschau naar Tallinn – en niet naar de volledige uitbouw van infrastructuur, stations of systemen. “We hebben het over nieuwe sporen die gebouwd zijn volgens de parameters van Rail Baltica, met een ontwerpsnelheid van 249 km/u, elektrificatie en Europese verkeersbeheersystemen,” zei hij. “Tegen 2030 moeten de sporen er liggen. De rest – de systemen – kan iets later volgen, maar in principe hebben we het over het afwerken van de spoorlijn zelf, geëlektrificeerd, met signalisatie en perrons.”

Hij merkte op dat bepaalde passagiersstations tegen die tijd misschien nog niet volledig ontwikkeld zijn, vooral daar waar EU-vervoersfondsen niet van toepassing zijn. “Stationsgebouwen als zodanig worden niet gefinancierd door de EU,” zei Jackus. “Tenzij er andere fondsen worden gevonden, moeten er nog steeds beslissingen worden genomen over hoe die onderdelen moeten worden voltooid.”

Volgens Jackus gaat er één gedeeltelijke grensoverschrijdende verbinding open voordat de hoofdlijn klaar is. Het traject in kwestie, een spoorweg met Europese spoorbreedte tussen Kaunas in het zuiden van Litouwen en de Poolse grens, werd in 2015 gebouwd als proeffase van Rail Baltica. Jackus bevestigde dat het volgens de planning in 2028 operationeel zal zijn voor internationale passagiersdiensten, zodra een modern verkeersmanagementsysteem is geïnstalleerd. Treinen zullen dan 120 km/u kunnen rijden tussen Kaunas en Warschau, waardoor de eerste directe grensoverschrijdende diensten onder de vlag van Rail Baltica mogelijk worden, enkele jaren voordat de volledige hogesnelheidscorridor voltooid is.

Verdere verbeteringen, waaronder elektrificatie en de tweede, snellere dubbelsporige lijn, zullen langer duren. Jackus bevestigde dat het tweede spoor naar de grens niet klaar zal zijn voor 2030, en de elektrificatie van de eerste lijn kan ook langer duren dan dit decennium.

Letland loopt achter

Terwijl Litouwen en Estland vooruitgang blijven boeken, komt het momentum van het project steeds meer in gevaar door vertragingen, vooral in Letland. Ambtenaren daar hebben gezegd dat hun deel van Rail Baltica niet voor 2035 zal zijn voltooid, een vertraging die het project tot 1 miljard euro aan verloren EU-medefinanciering kan kosten. In mei gaf het Letse parlementslid Andris Kulbergs toe dat slechts 43 van de 200 kilometer van Letland zijn ontworpen en dat het land “niet de middelen heeft” om op tijd klaar te zijn.

Voorlopig zijn de Baltische staten het in ieder geval in het openbaar eens over de datum. “De ministers blijven het herhalen, de Europese Commissie blijft het herhalen – we hebben deze taak, en we doen er alles aan om het voor 2030 klaar te hebben,” zei Jackus. “De Polen, de Litouwers, de Letten, de Esten – we zitten allemaal op één lijn. Maar ja, het is een serieuze uitdaging.”