In gegevens: Binnenlands of internationaal? België debatteert over wie voorrang krijgt op het spoor

Moeten binnenlandse treinen automatisch voorrang krijgen op internationale? Dat is nu onderwerp van discussie in België, omdat een parlementslid precies dit heeft voorgesteld. Een Eurostar die vorig jaar voorrang kreeg op een IC was de aanleiding, maar “je kunt het niet veralgemenen”, vertelt Infrabel aan RailTech. “Soms krijgt een internationale trein voorrang, maar soms ook niet.” Dus hoe kiest een spoorwegbeheerder welke treinen mogen rijden?

De resolutie, die in juni werd ingediend door CD&V-parlementslid Tine Gielis, stelt dat het stijgende aantal aanvragen van internationale operatoren “de capaciteit dreigt uit te hollen” voor de treinen van de NMBS. Gielis zei dat zonder hervorming binnenlandse pendelaars, studenten en senioren het risico lopen om benadeeld te worden op overbelaste routes zoals de hogesnelheidscorridor Parijs-Brussel-Amsterdam.

Gielis beschreef internationale verbindingen als “puur commerciële activiteiten” gericht op “winstgevende markten” zonder openbaredienstverplichtingen.

Het voorstel

De resolutie van Gielis vraagt de regering om de prioriteitscriteria te herzien die Infrabel moet toepassen in het kader van treinpadaanvragen op overbelaste infrastructuur, waarbij expliciet voorrang wordt gegeven aan verbindingen die ook de reizigers in eigen land ten goede komen. De tekst vraagt ook dat er geen binnenlandse diensten worden geschrapt om plaats te maken voor internationale verbindingen. Bij het opstellen van toekomstige beleidskaders en contracten met Infrabel en NMBS moet een “duidelijke garantie voor de bescherming van binnenlandse verbindingen en binnenlandse treinreizigers” worden gegeven.

In antwoord op vragen zei een woordvoerder van staatsbedrijf NMBS tegen RailTech: “Vorig jaar was er een conflict tussen het treinpad van een binnenlandse NMBS Brussel-Antwerpen Intercity (IC) trein en een internationale Eurostar. Er werd een arbitrageprocedure opgestart, die helaas resulteerde in de schrapping van het IC-treinpad.” Dit lijkt de aanleiding voor het parlementaire voorstel om meer prioriteit te geven aan de Belgische nationale operator.

Niet-discriminerende capaciteitstoewijzing

Zoals het parlementaire voorstel het stelt, “geven de huidige toewijzingsregels voor treinpaden in de praktijk voorrang aan internationale hogesnelheidstreinen om redenen die verband houden met de snelheid van de trein.” Is dat echt zo?

Op het eerste gezicht niet. Spoorwegbeheerder Infrabel is verantwoordelijk voor de toewijzing van capaciteit aan treinoperatoren, en een woordvoerder van Infrabel verduidelijkt dit aan RailTech: “Het is niet zo dat een internationale trein voorrang krijgt op een nationale trein bij het toewijzen van een treinpad. We behandelen elke aanvraag voor een treinpad op dezelfde, niet-discriminerende manier. Iedereen is gelijk voor de wet.”

De toewijzing van capaciteit op het Belgische spoorwegnet hangt af van verschillende factoren, legt hij uit. Deze omvatten vooraf toegewezen treinpaden voor goederentreinen, het type spoorlijn, een trein die elke dag rijdt versus een die één keer per week rijdt, en nog veel meer. “Soms krijgt een internationale trein voorrang, maar soms ook niet. Je kunt dit niet generaliseren.”

Als er echter te veel treinpadaanvragen zijn op hetzelfde baanvak, kan het baanvak overbelast worden verklaard, en dan gaan verschillen tussen soorten treinen een rol spelen.