Litouwen tekent Rail Baltica-contracten ter waarde van 235 miljoen euro om de hoofdcorridor noordwaarts naar Letland te leiden

Litouwen zet vaart achter de bouw van Rail Baltica en heeft belangrijke contracten getekend voor de aanleg van dijken langs de belangrijkste noord-zuidcorridor. Maar zoals al lange tijd het geval is, blijft een financieringstekort in buurland Letland de levensvatbaarheid van het hele grensoverschrijdende project bedreigen.

LTG Infra, de Litouwse staatsinfrastructuurbeheerder, heeft drie grote contracten ter waarde van 235 miljoen euro getekend voor de aanleg van 77 kilometer dijken en bovenbouw van het spoor voor Rail Baltica, het vlaggenschipproject van de EU voor hogesnelheidstreinen tussen Polen en de Baltische staten. De werkzaamheden omvatten het leggen van rails in de buurt van de Midden-Litouwse stad Jonava en de aanleg van een bijna 19 km lange dijk ten noorden van Kaunas, vlakbij de Poolse grens.

Maar zelfs nu deze mijlpalen zijn bereikt, blijft de topambtenaar van Rail Baltica waarschuwen dat het leveren van zelfs een basislijn van Warschau naar Tallinn tegen 2030 “een zeer serieuze uitdaging” blijft, grotendeels te wijten aan ernstige vertragingen in de financiering aan Letse zijde.

In Litouwen vordert het programma echter wel. Het contract voor de aanleg van rails, ter waarde van 13,9 miljoen euro, heeft betrekking op 10 km nieuw normaalspoor tussen Šveicarija en Žeimiai, twee kleine steden langs de Rail Baltica-corridor in centraal Litouwen. De werkzaamheden zullen worden uitgevoerd door de Duits-Estlandse joint venture Leonhard Weiss. De voltooiing is gepland voor eind 2025 en de laatste werkzaamheden voor begin 2027. LTG Infra heeft al het benodigde materiaal – breuksteen, dwarsliggers en rails – ingekocht om vertragingen te voorkomen. De Litouwse minister van Transport, Eugenijus Sabutis, noemde elke gelegde meter “een stap voorwaarts in de toekomst van Litouwen”.

Grote contracten gepland voor oplevering in 2028

Het belangrijkste onderdeel van de aankondiging is de gunning van twee contracten voor de aanleg van dijken over een lengte van 18,9 km tussen Kaunas en Šveicarij – een essentieel stuk van de hoofdcorridor Rail Baltica richting het noorden naar Panevėžys en de Letse grens. De Litouwse aannemer AB HISK zal 8,5 km van de grondwerken en kunstwerken bouwen voor een bedrag van 97,8 miljoen euro, terwijl de wegenbouwspecialisten UAB Fegda en UAB Tilsta een 10,4 km lang deel zullen leveren voor 123,5 miljoen euro. Beide contracten moeten begin 2028 klaar zijn. Dit traject is een belangrijke schakel in de noord-zuidas die de Poolse grens met Riga en uiteindelijk Tallinn verbindt.

De contracten laten goed zien hoe ver Litouwen al begint te lopen op de hoofdcorridor Rail Baltica. Vilnius is nu bezig met de aanleg van rails, het heeft de logistiek van het materiaal veiliggesteld en de internationale passagiersdiensten op het proeftraject Kaunas-Polen moeten in 2028 van start gaan. Toch blijft de vooruitgang voorbij de Litouwse grens ongelijkmatig.

Zelfs basislijn Rail Baltica ‘kan niet worden gegarandeerd’ tegen 2030

Terwijl Estland vooruitgang boekt, blijven ernstige vertragingen in Letland twijfel zaaien over het tijdschema van het grensoverschrijdende project. Arenijus Jackus, vertegenwoordiger van Litouwen in de raad van toezicht van Rail Baltica joint venture RB Rail, waarschuwde onlangs dat zelfs een minimale operationele lijn tegen 2030 – met spoor, elektrificatie en signalisatie – “niet kan worden gegarandeerd”. Zijn opmerkingen weerspiegelen de groeiende frustratie over Letland, waar ambtenaren nu openlijk toegeven dat hun traject niet klaar zal zijn voor 2035.

En de vertragingen vormen een directe bedreiging voor de hele corridor. Van de 200 km geplande route in Letland is slechts 43 km ontworpen. Voor de resterende segmenten ontbreekt zowel documentatie als financiering. Letse parlementsleden hebben onlangs geschat dat het land 2,7 miljard euro nodig heeft om het traject te voltooien, maar bij gebrek aan de nodige middelen staat tot 1 miljard euro aan EU-medefinanciering nu op de helling, aangezien die afhankelijk is van de vraag of Rail Baltica tegen 2030 operationeel is.

Ondanks de publieke bevestiging van de Baltische ministers van de 2030-doelstelling, wordt de kloof tussen ambitie en uitvoering groter. Terwijl Litouwen en Estland hun nationale bijdragen aan het project voor 2025 hebben goedgekeurd, komt Letland nog miljoenen tekort. Nu Rail Baltica een kernonderdeel wordt van de militaire mobiliteitsplannen van de EU, waar het van vitaal belang zal zijn voor het verplaatsen van troepen en materieel over de oostflank van de NAVO, kan Letland wat extra financiering tegemoet zien; in de nieuwe ontwerpbegroting van de EU zijn de uitgaven voor militaire mobiliteit immers vertienvoudigd.

Maar tenzij er iets verandert aan het Letse deel van het megaproject, zullen er voorlopig geen militaire of civiele treinen rijden tussen Polen en Estland.