Bijl ROSCO’s, schrap open toegang: We Own It roept op tot volledige renationalisatie van de Britse spoorwegen

De Britse actiegroep We Own It eist een volledige renationalisatie van het Britse spoorwegnet. De linkse lobbyisten beweren dat het Britse spoorwegnet is gekocht en betaald door de mensen in het Verenigd Koninkrijk en dat het Britse publiek het eigendomsrecht heeft. Ze zeggen dat het beperkte overheidsprogramma om het passagiersvervoer en de meeste infrastructuur weer in overheidshanden te brengen niet genoeg is.

De eerste twee formele nationalisaties van passagiersvervoer hebben al plaatsgevonden in het Verenigd Koninkrijk en verschillende andere vervoerders staan al onder indirecte controle van de overheid. En het infrastructuuragentschap Network Rail is de facto al enkele jaren onderdeel van het Department for Transport. Maar We Own It zegt dat het nog niet ver genoeg gaat.

De linkse actiegroep, die altijd tegen privatisering is geweest, heeft daarom een nieuw rapport gelanceerd,”Passengers, not profit: a vision for the Railways Bill”, waarvan het zegt dat het zal helpen om politieke belanghebbenden en het grote publiek te informeren over echte renationalisatie van de spoorwegen. In het document schetst de groep hervormingen die de regering volgens de groep moet opnemen in het komende wetsvoorstel voor de spoorwegen als ze echt iets willen betekenen voor de passagiers. De lijst van auteurs varieert van spoorwegschrijvers tot vakbondsleden en komt in de aanloop naar een bijeenkomst met parlementsleden volgende maand.

We Own It’s MP drop-in sessie vindt plaats in het Britse parlement in Westminster op donderdag 4 september. “Parlementsleden krijgen de kans om ervoor te zorgen dat de spoorwegwet van de regering echt lagere tarieven, betere verbindingen, toegankelijkheid en integratie in onze spoorwegen oplevert,” aldus de groep.

Wat beveelt We Own It aan?

Het rapport bevat een reeks hervormingen die veel verder gaan dan de bestaande plannen van de regering. Het rapport roept op tot het afschaffen van de mededingingswetgeving voor het spoor om volledige integratie van spoor, treinen, tarieven en diensten mogelijk te maken en om alle particuliere exploitanten met open toegang openbaar eigendom te maken wanneer hun contracten aflopen. Het beveelt ook de oprichting aan van een staatsbedrijf voor rollend materieel, “Great British Trains”, ter vervanging van het leasemodel dat wordt gedomineerd door particuliere exploitanten van rollend materieel, en één openbare ticketverkoper ter vervanging van particuliere platforms zoals Trainline.

Andere maatregelen zijn een nieuwe universele treinkaart waarmee elke passagier een derde of de helft van de prijs kan besparen, een Toegankelijkheidsraamwerk met wettelijk bindende deadlines voor stapvrije toegang en gegarandeerd personeel, en het uitbesteden van diensten zoals schoonmaak en catering. Het rapport eist verder dienstregelingen met de klok met ten minste elk uur diensten voor alle gemeenschappen, en een nieuwe democratische waakhond waar passagiers automatisch lid van worden en vertegenwoordigers kiezen om Great British Railways ter verantwoording te roepen. Tot slot dringt het rapport er bij de regering op aan om jaarlijks minimaal 0,5% van het BBP te besteden aan investeringen in het spoor, aan de financiering van elektrificatie, heropening van lijnen en modernisering van het rollend materieel.

De voorstellen zouden uiteraard op enorme weerstand stuiten van eigenaars van rollend materieel, exploitanten van open toegang, ticketplatforms en regelgevende instanties, die allemaal belang hebben bij het huidige systeem. Binnen de overheid zouden ze waarschijnlijk ook een debat op gang brengen tussen voorstanders van geleidelijke hervorming en voorstanders van een bredere breuk met privatisering. Toch lijken sommige voorstellen haalbaarder dan andere: een landelijke treinkaart met eenvoudige tariefkortingen over de hele linie lijkt realistisch, terwijl het veel minder waarschijnlijk is dat het volledig afschaffen van de concurrentiewetgeving aanslaat gezien de politieke en regelgevende obstakels.

Nauwelijks een woord van provinciaal ongenoegen geuit

“Het is opwindend dat de regering publiek eigendom mogelijk maakt, gesteund door drie van de vier mensen in het Verenigd Koninkrijk,” beweert We Own It in haar rapport. Ze waarschuwen echter ook dat ze grote risico’s zien voor de overheid. “Publiek eigendom van spoorwegfranchises is absoluut noodzakelijk, maar die beleidsverandering alleen is niet voldoende om de nieuwe toekomst te bieden waar passagiers in Engeland, Wales en Schotland wanhopig naar verlangen.”

De lobbygroep zegt ook dat zonder de juiste implementatie en het juiste pakket bredere hervormingen, de resultaten passagiers zouden kunnen teleurstellen. “Publiek eigendom moet een duidelijk succes zijn en het moet als zodanig gezien worden,” zeggen ze. Opgemerkt moet worden dat het nationalisatieprogramma alleen van toepassing is op Engeland. De andere drie landen van het Verenigd Koninkrijk genieten al de voordelen van publiek eigendom van de spoorwegen – en er wordt nauwelijks een woord van ongenoegen geuit over Translink, Transport for Wales of ScotRail. Tenminste, dat is de boodschap van alle drie de assemblees in Belfast, Cardiff en Edinburgh.

Verre stemmen worden luider

We Own It mag dan wel tot de meer radicale opiniemakers behoren, maar ze zijn verre van een eenzame stem. Lang voordat nationalisatie zelfs maar op de politieke agenda stond, greep “Bring Back British Rail” elke gelegenheid aan om precies te doen wat de naam suggereert. Sinds 2009 heeft de organisatie meer dan 150.000 supporters opgeëist vanuit het hoofdkantoor in Glasgow. Een gezamenlijke inspanning van de belangrijkste vakbonden (met name RMT, ASLEF en TSSA) heeft geprobeerd om samen te werken met de International Transport Workers’ Federation (ITF) om het beleid van de regerende Labour Party vorm te geven.

Er is niet gepleit voor een terugkeer naar de overkoepelende controle van al het vervoer, zoals het geval was in de jaren vlak na het einde van de Tweede Wereldoorlog. Er zijn echter wel argumenten naar voren gebracht voor de nationalisatie van goederenvervoer, die in de huidige regeringsplanning niet aan bod komen. Sommige politieke partijen hebben gepleit voor openbaar eigendom van het hele spoorwegnet, zo niet de “land, zee en lucht” opdracht van de voormalige British Transport Commission.