Kon de fatale spoorverschuiving in Noorwegen worden voorzien? Satellietgegevens suggereren van wel

De aardverschuiving van 30 augustus waarbij sporen werden weggevaagd in Nesvatnet, Noorwegen, die het leven kostte aan een bouwvakker, wordt nog steeds onderzocht. Volgens een bedrijf dat satellietmetingen uitvoert, wijzen satellietgegevens echter op jarenlange minuscule bodembewegingen op de exacte plek waar de instorting plaatsvond.

Satellietanalyse uitgevoerd door ValueSpace suggereert een “zich langzaam ontwikkelend aardverschuivingspatroon” op de locatie, waarbij de grond tussen 2022 en 2025 met maximaal 53 millimeter per jaar verschuift. Uit het rapport van het bedrijf, dat het zegt te hebben gedeeld met de Noorse spoorbeheerder BaneNOR, bleek dat de helling langzaam maar consistent in de richting van het nabijgelegen meer en de spoordijk bewoog. Dit suggereert dat de instabiliteit mogelijk ongeveer twee jaar voor de instorting werd ontdekt.

Een andere kwetsbare plek

Dezelfde analyse identificeerde een ander bewegingscluster met vergelijkbare kenmerken op ongeveer 900 meter ten zuiden van de plaats van de aardverschuiving. Deze tweede cluster vertoont een snelheid tot 61 millimeter per jaar, volgens het satellietbewakingsbedrijf. Het bedrijf raadt ingenieurs aan om de stabiliteit ter plekke te controleren.

Een woordvoerder van Bane NOR bevestigde dat het bedrijf momenteel geen gebruik maakt van satellietbewaking, een opkomende technologie. “Sinds 30 augustus concentreren onze experts zich op de onmiddellijke nasleep van de aardverschuiving en is het te vroeg om mogelijke toekomstige maatregelen te bespreken. Uiteraard zullen alle realistische opties te zijner tijd zorgvuldig worden overwogen.”

De aardverschuiving deed zich voor tijdens werkzaamheden aan een nieuwe 900 meter lange spoorovergang, die deel uitmaakte van verbeteringen aan de drukke Trønderlijn. De politie, de Noorse Arbeidsinspectie en Bane NOR’s eigen analyse-eenheid onderzoeken de zaak. “De oorzaak van de aardverschuiving wordt nog onderzocht door de politie”, aldus een woordvoerder van Bane NOR, die verder geen commentaar geeft.

Nog een lange weg te gaan

Naast de onmiddellijke tragedie benadrukt de aardverschuivingsramp ook bredere kwetsbaarheden. Bane NOR: “zeer intensieve regenval komt steeds vaker voor als gevolg van de klimaatverandering, en op delen van het Noorse netwerk met steil aflopend zijterrein vormen ondergedimensioneerde drainagesystemen een bijzondere uitdaging”, vertelt de infrastructuurbeheerder aan RailTech.

Uit een landelijk risico-onderzoek naar steenval en aardverschuivingen van het gehele 4200 kilometer lange netwerk in 2023 bleek dat minstens 5000 ondergrondse riolen en drainagebuizen moeten worden verbeterd. Afrasteringen, netten, bouten, verankeringen en waarschuwingssystemen maken ook deel uit van het risicobeperkingsprogramma van de infrastructuurbeheerder. Het onderzoek wordt minimaal elke zes jaar bijgewerkt.

‘Onderfinanciering heeft bijgedragen’

De uitdaging wordt nog verergerd door jarenlange financiële tekorten. Bane NOR wijst op een onderhouds- en vernieuwingsachterstand van 32 miljard NOK (€2,8 miljard) op het hele netwerk. “In de loop der jaren heeft onderfinanciering een rol gespeeld”, aldus de woordvoerder, die echter opmerkte dat de huidige regering in haar kaderplan 2025-2036 prioriteit heeft gegeven aan het spoor nadat de spoorbeheerder had benadrukt dat er meer geld nodig was.

“Met meer geld kunnen we deze achterstand wegwerken en veel klimaatgerelateerde uitdagingen aanpakken, maar door de snel escalerende effecten van klimaatverandering moet de omvang jaarlijks worden beoordeeld.”

Een kwetsbare toekomst

Volgens het CliCNord klimaatproject worden er in Noorwegen jaarlijks ongeveer 30 spoorlandverschuivingen geregistreerd. Onderzoekers verwachten dat zowel de frequentie als de ernst zullen toenemen naarmate de klimaatverandering versnelt. De tragische aardverschuiving bij Nesvatnet kan nu dienen als een grimmige testcase voor de vraag of spoorwegbeheerders, toezichthouders en overheden zich snel genoeg kunnen aanpassen.

Het is niet de bedoeling van RailTech om satellietbewakingstechnologie of een bedrijf in het bijzonder te promoten. Om te discussiëren over innovatieve manieren en datagestuurde benaderingen om te anticiperen op klimaatrisico’s (inclusief satellietbewaking) kunt u overwegen om deel te nemen aan de Intelligent Rail Summit 2025 op 5 november in Slovenië, met sprekers van DB InfraGO, SZ infrastruktura, ValueSpace, Altametris, voestalpine en vele anderen.