‘Onze spoorwegen zijn niet bestand tegen sabotage’, waarschuwt Nederlandse spoorwegchef

John Voppen, CEO van ProRail, heeft gewaarschuwd dat het zeer efficiënte Nederlandse spoorwegsysteem “niet bestand is tegen sabotage”, nadat een delegatie van de Oekraïense Spoorwegen er bij Europese landen op aandrong om de weerbaarheid tegen mogelijke aanvallen serieuzer te nemen.

Oleg Yakovenko, strategisch directeur van de Oekraïense Spoorwegen (UZ), was deze week in Utrecht voor een ontmoeting met ProRail en het Nederlandse ministerie van Infrastructuur, waar hij waarschuwde dat Europa zich moet voorbereiden op hybride oorlogsvoering gericht op haar transportnetwerken. “Kijk naar de situatie met drones op Europese luchthavens. Je moet je benadering van veerkracht echt radicaal herzien,” zei hij. Yakovenko waarschuwde dat, terwijl hackers al spoorwegsystemen aanvallen, “het slechts een kwestie van tijd is” voordat fysieke aanvallen volgen – door drones, brandstichting of sabotage van kabels.

Uit een recent onderzoek van de Universiteit Leiden blijkt inderdaad dat Rusland sinds 2022 zijn sabotageoperaties in heel Europa sterk heeft opgevoerd, steeds meer gericht op kritieke infrastructuur zoals energie-, luchtvaart- en transportnetwerken – met incidenten die zich nu uitbreiden van Oost-Europa naar Duitsland en Frankrijk. Andere groepen, vaak politiek gemotiveerd, hebben ook de aanvallen op spoorwegnetwerken opgevoerd, van brandstichting en koperdiefstal tot storingen in seinen, waardoor de druk op exploitanten om hun veerkracht te versterken, toeneemt.

Voppen benadrukte dat het Nederlandse netwerk slecht is voorbereid op dergelijke bedreigingen. “Onze spoorwegen zijn gebouwd voor efficiëntie, niet voor veerkracht”, zei hij. “Dan moet je de situatie snel kunnen oplossen. Ons systeem is daar niet op gebouwd. Je moet nu investeren als je veerkrachtig wilt worden.”

Meer Russische aanvallen op locomotieven

Het bezoek van Yakovenko komt op een moment dat de Oekraïense spoorwegen dagelijks doelwit blijven van aanvallen, die in de zomer steeds intensiever werden. “Eerst vielen de Russen alles aan, toen vooral stations, beveiligingssystemen en stroomvoorzieningen. Sinds de zomer zien we meer (cyber)aanvallen op locomotieven,” zei hij. Snelle reparatieteams en nauwe samenwerking met het leger en de politie helpen Oekraïne nu om de treinen in beweging te houden. “We willen die ervaring en kennis graag met jullie delen, want Europa zal dezelfde aanpassingen moeten doorvoeren.”

Voppen zei onder de indruk te zijn van het aanpassingsvermogen van Oekraïne. “Ze worden massaal aangevallen, maar toch houden ze het treinverkeer op gang. Het is ongelooflijk indrukwekkend hoe vindingrijk ze reageren,” zei hij. “Als je echt wilt dat de spoorwegen veerkrachtig worden en nog sneller herstellen, dan vraagt dat om investeringen. Het is goed dat Den Haag nu laat onderzoeken wat er nodig is.”

Een recente brandstichting bij Schiphol tijdens de NAVO-top liet zien hoe een kleine daad het verkeer kan lamleggen en hoe kwetsbaar het Nederlandse netwerk is. Zowel Yakovenko als Voppen benadrukten ook de strategische rol van het spoor in de NAVO-logistiek, waarbij ze wezen op het feit dat snelle oost-west verplaatsing van militair materieel van vitaal belang is in een crisis.