SNCF-chef sluit zich aan bij fragiele Franse regering om pensioenhervormingsgesprekken te leiden

Jean-Pierre Farandou, lange tijd SNCF-chef in Frankrijk, is toegetreden tot de nieuwe regering van premier Sébastien Lecornu als minister van Werkgelegenheid. De benoeming van de spoorwegveteraan komt in een politieke impasse, waarin hij naar verwachting een centrale rol zal spelen bij het heropenen van de gesprekken over de zeer omstreden pensioenhervorming van 2023 van Emmanuel Macron.

Jean-Pierre Farandou, hoofd van de Franse nationale spoorweggroep SNCF, is benoemd tot minister van Arbeid en Solidariteit in de tweede regering van premier Sébastien Lecornu, zo is zondagavond bekendgemaakt – slechts enkele dagen nadat Lecornu ontslag nam uit zijn eerste kabinet te midden van parlementaire chaos.

Voor de Franse spoorwegsector betekent de benoeming het einde van een lange overgangsperiode bij de SNCF – en het begin van een politieke. Farandou fungeerde sinds maart 2024 als interim CEO, nadat de regering had geweigerd zijn mandaat te verlengen en er niet in was geslaagd een opvolger te vinden in de maandenlange politieke verlamming na de vervroegde verkiezingen. De beslissing om hem aan te houden werd later verlengd tot en met de Olympische Spelen van Parijs 2024, om de continuïteit te waarborgen tijdens een van de drukste operationele periodes in de geschiedenis van het bedrijf. In juni bevestigde hij dat hij tot na zijn pensioen zou aanblijven, waarbij hij grapte dat “er geen leeftijdsgrens is voor een interim CEO”.

Zijn overstap naar het kabinet maakt formeel een einde aan zijn ambtstermijn bij SNCF, omdat de Franse wet verbiedt om zowel een ministerspost als een leidinggevende functie bij een staatsbedrijf te bekleden. Zijn komst naar de regering komt ook op het moment dat Macrons regering onder toenemende druk staat om de pensioenhervorming van 2023 te herzien – een van de meest verdeelde beleidsmaatregelen van de president – waarbij de voormalige spoorwegchef nu de onderhandelingen zal leiden over de kwestie die de fragiele nieuwe Franse regering kan maken of breken.

Van crisisonderhandelaar tot minister

Farandou, 68, staat bekend om zijn gematigde, verzoenende benadering van arbeidsrelaties en zijn bereidheid om de dialoog aan te gaan met vakbonden – kwaliteiten die bepalend waren voor zijn zes jaar aan het roer van de SNCF. Hij is mijningenieur van opleiding en zoon van een onderwijzer. Hij begon in 1981 bij de SNCF en klom op in de regionale en hogesnelheidsdivisies voordat hij in 2019 CEO werd.

Zijn benoeming als minister van Arbeid wordt algemeen gezien als een poging van de regering om de dialoog met de vakbonden te heropenen en de sociale spanningen rond de pensioenhervorming weg te nemen. Tijdens zijn periode bij de SNCF ondertekende Farandou een overeenkomst voor 2024 over regelingen voor werknemers aan het einde van hun loopbaan om Olympische stakingen te voorkomen – een overeenkomst die werd geprezen om het voorkomen van verstoringen, maar die door rechts werd bekritiseerd als het “omzeilen” van de nationale pensioenwet.

Zelfs terwijl zijn eigen positie bij de SNCF in het ongewisse bleef, waarschuwde Farandou een groot deel van 2025 dat de onderneming zich op een tweesprong bevond. Hij heeft er herhaaldelijk bij de staat op aangedrongen om de financiering van de infrastructuur van SNCF Réseau met een miljard euro per jaar te verhogen, en beschreef het huidige investeringsniveau als onvoldoende om een “neerwaartse spiraal” te voorkomen .

Castex verwacht overname SNCF

Farandou’s overstap naar de regering maakt de weg vrij voor Jean Castex, voormalig premier, huidig RATP CEO en oude vertrouweling van Macron, om de leiding van de SNCF over te nemen – een overdracht die lang werd verwacht, maar herhaaldelijk werd uitgesteld in Frankrijk’s bredere politieke impasse.

De regering Lecornu II staat nu voor een delicate evenwichtsoefening: de door Brussel geëiste begrotingsdiscipline herstellen en tegelijkertijd de binnenlandse onrust over pensioenen en bezuinigingen bedwingen. Maar haar overleving is verre van zeker. Beide oppositieblokken in het parlement hebben gezworen een motie van wantrouwen te zullen indienen, terwijl het extreemrechtse Rassemblement National openlijk nieuwe verkiezingen eist – een zet die algemeen wordt gezien als een poging om president Emmanuel Macron ten val te brengen, wiens partij naar verwachting zwaar zou verliezen in een nieuwe stemming.

De eerste regering van Lecornu stortte binnen enkele dagen in, een waarschuwing voor hoe fragiel deze tweede poging kan blijken te zijn. De benoeming van Farandou brengt weliswaar een ervaren onderhandelaar in de regering, maar hoe lang de voormalige SNCF-chef daadwerkelijk aan de politieke macht zal blijven, is net zo onzeker als de regering zelf.