Ex-PM Jean Castex goedgekeurd als nieuwe baas SNCF

Het Franse parlement heeft voormalig premier Jean Castex officieel goedgekeurd als de volgende CEO van de SNCF, als opvolger van Jean-Pierre Farandou. Het huidige hoofd van de Parijse vervoersmaatschappij RATP neemt het roer over op een cruciaal moment, nu Frankrijk wordt geconfronteerd met grote tekorten in de financiering van de spoorwegen, ondanks de beloften van de regering om langetermijninvesteringen te doen.

Jean Castex, 60 jaar, heeft groen licht gekregen van het parlement om CEO van de SNCF te worden, na hoorzittingen voor beide huizen van het Franse parlement eerder deze week. Castex werd eind september voorgedragen door president Emmanuel Macron en kreeg 60 van de 83 stemmen voor. De voormalige premier en huidige RATP-chef, die het spoor al lang als een persoonlijke passie beschouwt, volgt Jean-Pierre Farandou op – die onlangs zelf in de regering is gekomen – met de taak om de Franse staatsspoorwegen door de volgende investeringscyclus te loodsen.

Een man van de spoorwegen

Castex arriveert bij SNCF met een reputatie als ervaren beheerder en hands-on operator. “Ik ben niet begonnen met veldbezoeken toen ik bij RATP kwam – dat heb ik mijn hele leven gedaan,” vertelde hij de parlementsleden. “Ik vind het leuk om de kap op te tillen.”

Bij RATP kreeg hij de eer om de onderneming te stabiliseren na een moeilijke post-pandemische periode. Hij onderhandelde onder meer over loonsverhogingen, wierf duizenden nieuwe medewerkers aan en verbeterde de betrouwbaarheid van de dienstverlening met het oog op de Olympische Spelen van 2024 in Parijs. Onder zijn leiding zijn de prestaties van de Parijse metro- en busnetwerken, die vaak onder vuur lagen vanwege vertragingen en personeelstekorten, duidelijk verbeterd.

Wat de liberalisering van de spoorwegen betreft, staat de centrumrechtse technocraat en oude bondgenoot van Emmanuel Macron sympathiek tegenover de concurrentiebevorderende hervormingen van de regering. Als premier zag hij toe op de geleidelijke openstelling van binnenlandse spoordiensten voor particuliere exploitanten – een proces dat op hevig verzet stuitte binnen de SNCF. Bij de RATP paste hij vergelijkbare principes toe door delen van het Parijse busnetwerk voor te bereiden voor openbare aanbestedingen en door het openstellen van de markt te omschrijven als “een kans om de openbare dienst opnieuw uit te vinden”.

Toch hebben vakbondsleiders, waaronder CGT-chef Sophie Binet, de benoeming van Castex bij de SNCF publiekelijk gesteund, verwijzend naar zijn constructieve aanpak tijdens eerdere onderhandelingen. Die relatie kan nuttig blijken nu de SNCF nog steeds te maken heeft met interne druk over arbeidsomstandigheden, personeelsbezetting en productiviteitshervormingen.

De ‘moeder van alle spoorweggevechten’ financieren

Castex erft een van de grootste uitdagingen in het Franse spoorwegbeleid: het vinden van stabiele financiering voor het herstel van het netwerk. “De moeder van alle spoorweggevechten is de staat van het netwerk,” vertelde hij de senatoren. “Zonder een degelijk netwerk is het onmogelijk om de punctualiteit te verbeteren of de diensten uit te breiden.”

De regering heeft toegezegd om de jaarlijkse uitgaven aan spoorweginfrastructuur te verhogen van 3,5 miljard euro naar 4,5 miljard euro in 2028, voornamelijk gefinancierd met inkomsten uit toekomstige snelwegconcessies – naar schatting 2,5 miljard euro per jaar. Deze fondsen zullen echter pas in 2031-2036 beginnen te stromen, waardoor er een meerjarig gat ontstaat dat de SNCF waarschijnlijk met haar eigen winst zal moeten dichten.

“Het is een kwestie van geld,” zei Castex. “We zullen heel overtuigend moeten zijn om de juiste keuzes te maken.” Hij voegde eraan toe dat overheidsinvesteringen in het spoornetwerk niet als verspilling moeten worden gezien: “Dit zijn geen verzonken kosten – als we niets doen, zullen verstoringen toenemen en zal het netwerk verslechteren.”