De miljardenstrijd van Bane NOR tegen dodelijke aardverschuivingen

In de nasleep van dodelijke aardverschuivingen, ontsporingen en toenemende verstoringen op de Noorse spoorwegen, lanceerde infrastructuurbeheerder Bane NOR dit jaar een project van een miljard kronen (€ 87 miljoen) om het netwerk weerbaarder te maken tegen extreme weersomstandigheden. Dit zijn de belangrijkste maatregelen.

Na een reeks dodelijke aardverschuivingen en ontsporingen in de afgelopen twee jaar heeft Bane NOR het weerbestendig maken van het netwerk tot een van zijn topprioriteiten gemaakt. Het bedrijf besteedt dit jaar iets meer dan 1 miljard Noorse kronen (€ 87 miljoen) aan klimaataanpassingsmaatregelen – van nieuwe duikers en sloten tot bescherming tegen lawines en erosie – om het netwerk te beschermen tegen “wilder en natter weer”.

Volgens Henning Bråtebæk, Executive Vice President Operations and Maintenance, zijn veel trajecten van de 4.000 kilometer lange spoorlijn in Noorwegen meer dan een eeuw oud en nooit ontworpen voor de huidige hoeveelheid regen. “We versterken de afwatering en de duikers in het hele land, zodat het water dat van de zijkanten van het terrein komt, door onze dijken en onder de spoorlijn wordt geleid”, aldus Bråtebæk. En na twee fatale klimaatgerelateerde ongelukken in de afgelopen jaren is het begrijpelijk waarom Bane NOR investeert.

Dodelijke aardverschuivingen en financiële gevolgen

De nieuwe maatregelen volgen op een reeks geruchtmakende incidenten die het vertrouwen van het publiek in de Noorse spoorwegen hebben geschokt. In augustus 2025 doodde een aardverschuiving bij het Midden-Noorse meer Nesvatnet een Deense bouwvakker en vaagde een deel van de drukke Trønderlijn weg, die deel uitmaakt van dezelfde noord-zuidcorridor als de Nordlandlijn. Het ongeluk legde het verkeer wekenlang stil en dwong tot kostbare omleidingen in centraal Noorwegen. Satellietgegevens wezen er later op dat de langzame beweging van de grond al jaren voor de instorting zichtbaar was.

Minder dan een jaar eerder, in oktober 2024, ontspoorde een passagierstrein verder naar het noorden bij Finneidfjord door een rotsval op de Nordland Line, waarbij de machinist om het leven kwam en vier anderen gewond raakten. De lijn – de enige ononderbroken spoorverbinding tussen het midden en het noorden van Noorwegen – bleef meer dan een maand gesloten en de nachttreinen werden voor de rest van het jaar geschrapt. Hoewel het ongeluk aanleiding gaf tot uitgebreide stabilisatie- en rotsbeschermingswerkzaamheden, wakkerde de trage reactie ook de woede aan in de noordelijke regio’s die zich steeds meer buitengesloten voelen in het Noorse spoornetwerk.

De menselijke kosten zijn inderdaad duidelijk, maar dat geldt ook voor de economische schade. Aardverschuivingen en doorwadingen verbreken routinematig de goederenverbindingen tussen Trondheim, Bodø en Oslo, waardoor goederen op vrachtwagens worden geladen en er vertragingen ontstaan op de Europese route E6. De nationale infrastructuurbeheerder schat dat minstens 5.000 afvoeren en duikers – kanalen die water langs en onder het spoor vervoeren – moeten worden verbeterd om meer regenval en smeltende sneeuw aan te kunnen en dat jaren van onderfinanciering een onderhoudsachterstand van 32 miljard kronen hebben veroorzaakt – ruwweg €2,8 miljard.

Miljardenkronen klimaatwerken

Het nieuwste programma van Bane NOR is gericht op wat het bedrijf “uitgebreide klimaatmaatregelen” noemt op de meest blootgestelde baanvakken van het land. Op de Dovre Line in Gudbrandsdalen tussen Bergen en Trondheim werd het spoor vorig jaar door een aardverschuiving bedolven onder drie meter rots en modder. Het bedrijf heeft daarom oude granieten duikers en 800 mm regenpijpen vervangen door duikers van 1200 mm beton die “overstromingen van 200 jaar” aankunnen. Ongeveer 10.000 kubieke meter materiaal werd verwijderd en camera’s en waarschuwingssystemen bewaken nu het gebied.

Elders, op de Bergenlijn, hebben de recente extreme weersomstandigheden deze investeringen op de proef gesteld. Ondanks 85 millimeter regen in slechts 14 uur in september, bleef de lijn open terwijl nabijgelegen wegen wegspoelden. “Zonder het verbeterde drainagesysteem zou het baanvak waarschijnlijk beschadigd zijn en gesloten voor het verkeer,” aldus Steffen Rykke Stabæk, baanvakmanager van de Bergenlijn.

Het bedrijf verbetert ook de bescherming tegen overstromingen, de lawinebescherming, de erosiebestrijding en de tunnelversterking. Veel van deze maatregelen zijn bedoeld om “samengestelde gebeurtenissen” te beperken – wanneer zware regenval aardverschuivingen veroorzaakt in gebieden die al gedestabiliseerd zijn door smeltende sneeuw of eerdere overstromingen.

Een race tegen de klok

Klimaatwetenschappers waarschuwen dat de neerslag in Noorwegen de afgelopen eeuw met bijna 20% is toegenomen en dat de regenbuien steeds intenser zijn geworden. Het resultaat is een jaarlijks gemiddelde van 30 aardverschuivingen bij spoorwegen en honderden meer op wegen. Volgens het CliCNord-project zullen zowel de frequentie als de ernst van de aardverschuivingen waarschijnlijk toenemen naarmate het land warmer wordt.

Bråtebæk zegt dat preventieve maatregelen daarom bovenaan de agenda moeten blijven staan: “Het is cruciaal dat we geld blijven uittrekken voor maatregelen die het spoor versterken tegen extremer weer. Dergelijke investeringen zijn niet alleen preventief, maar op de lange termijn ook economisch rendabel.”

Hoewel het programma van Bane NOR laat zien dat Noorwegen het verband tussen klimaat en veerkracht van de infrastructuur verre van negeert, blijft het de vraag of een jaarlijkse uitgave van 1 miljard kronen het tempo van een veranderend klimaat kan bijhouden – vooral gezien de kosten wanneer de volgende heuvel onvermijdelijk bezwijkt.

Kom volgende week naar Intelligent Rail Summit 2025 voor een diepgaande kijk op hoe gegevens en slimme technologie kunnen helpen om de spoorwegen veerkrachtiger te maken in het licht van de klimaatverandering. Bekijk het volledige programma en verzeker je nu van een plaats – de inschrijvingen zijn officieel geopend!