De boodschap van Intelligent Rail Summit ’25 over digitalisering? Klein beginnen, dan opschalen’.

De Intelligent Rail Summit 2025 is van start gegaan. Experts uit heel Europa komen samen om te onderzoeken hoe digitale innovatie – van AI tot satellieten en 3D-gegevens – de manier verandert waarop spoorwegen hun netwerken plannen, onderhouden en beschermen tegen toenemende klimaat- en operationele druk. De belangrijkste conclusie van enkele van Europa’s toonaangevende specialisten? “Klein beginnen, de voordelen bewijzen en dan opschalen.”

Tegen de prachtige achtergrond van het meer van Bled ging deze woensdag de Intelligent Rail Summit 2025 van start, waar toonaangevende spoorwegbedrijven, onderzoekers en technologiebedrijven samenkwamen om te onderzoeken hoe digitale hulpmiddelen het vermogen van de sector versterken om te anticiperen op en zich aan te passen aan verstoringen – met name te midden van de klimaatcrisis.

Van voorspellend onderhoud en AI-gestuurd asset management tot satellietmonitoring en 3D digital twins, de ochtendsessies toonden een breed scala aan innovatieve benaderingen vanuit het hele continent. Eén boodschap kwam echter steeds terug onder de panelleden van RailTech: focus op een duidelijk probleem, begin met kleine pilots of casestudies, valideer en bewijs tastbare voordelen, en pas dan schaalvergroting.

Klein beginnen

Hannah Richta, Head of Algorithms for Operations bij DB InfraGO, opende de top door te schetsen hoe de Duitse infrastructuurbeheerder kunstmatige intelligentie gebruikt om extra capaciteit vrij te maken op een netwerk dat al vol is. DB is al lange tijd bezig met de ontwikkeling van een Automated Dispatching Assistant, die sinds 2020 bij wijze van proef wordt ingezet. Deze assistent berekent continu het treinverkeer en adviseert elke minuut om in te halen, van spoor te veranderen en de route aan te passen.

“Onze sporen zijn vol”, zegt Richta. “De snelste en meest betaalbare manier om capaciteit toe te voegen is niet meer staal, maar slimmere dispatching. Onze AI-assistent berekent elke minuut opnieuw en doet niet-discriminerende, regulatorbestendige aanbevelingen waar we achter kunnen staan.”

Het op optimalisatie gebaseerde systeem is getest in Berlijn, Frankfurt, Stuttgart en München en heeft al tastbare voordelen opgeleverd. Alleen al in Frankfurt volgden treindienstleiders het advies in ongeveer 70 procent van de gevallen op – wat resulteerde in een gemiddelde stiptheidswinst van ongeveer 100 seconden voor alle betrokken treinen. Na een vermindering van de beslissingstijd van 30 minuten naar minder dan één minuut in vijf jaar, is DB nu van plan om de assistent tegen het einde van 2026 te integreren in het nationale verkeersmanagementsysteem, waarmee de basis wordt gelegd voor een bredere schaalvergroting en toekomstige koppelingen met geautomatiseerde treinexploitatie.

Wat betreft de geleerde lessen had Richta drie belangrijke adviezen: “Begin met de gebruikers en krijg vroeg feedback. Bouw niet iets dat in theorie goed is – bouw iets dat werkt voor de gebruikers.” Ze voegde eraan toe dat infrastructuurbeheerders en spoorwegmaatschappijen “klein moeten beginnen. Het voorbeeld van Berlijn was een eenvoudige situatie waarin je kunt bewijzen dat het werkt en waarde creëert.” Dat, zei ze, helpt om een sector die vaak huiverig is voor nieuwe technologie ervan te overtuigen dat de verandering de moeite waard is. Tot slot: “Maak geen groot project dat zegt dat we de wereld binnen 15 jaar zullen redden. Definieer kleine stappen, lever de volgende en bewijs dat je waarde kunt creëren.

Een sentiment dat door de hele sector wordt gedeeld

Richta en DB zijn niet de enigen die deze conclusie trekken. De projecten die volgden versterkten dezelfde boodschap: een zinvolle digitale transformatie in de spoorwegsector hangt af van het stap voor stap aantonen van waarde.

ALTAMETRIS, een dochteronderneming van SNCF Réseau, liet zien hoe AI-gestuurde 3D digitale tweelingen ingenieurs helpen om infrastructuur in realtime te visualiseren en beheren met behulp van gegevens van drones, LiDAR en sensoren. Chief Strategy Officer Alexis Meneses waarschuwde dat te snel opschalen gebruikers kan overweldigen: “Je kunt tonnen gegevens verwerken, maar je wilt niet evenveel gegevens aan de eindgebruikers leveren… Om op te schalen moet je stap voor stap te werk gaan, zodat teams nieuwe metingen kunnen absorberen en opnemen in hun processen.”

Hij voegde eraan toe: “Het belangrijkste is dat je geen technologie inzet alleen omdat het mogelijk is – je moet overwegen wat acceptabel is voor mensen in termen van tempo van verandering.” Kortom, echte digitale vooruitgang hangt evenveel af van verandermanagement en menselijke aanpassing als van technologie.

Blaž Jemenšek van het Sloveense Instituut voor Verkeer en Vervoer reflecteerde op het trage innovatietempo in de sector: “Veel spoorwegbeheerders gebruiken dezelfde monitoring als 100 jaar geleden,” zei hij, waarbij hij opmerkte dat de verschuiving naar drone-gebaseerd onderhoud een grote sprong voorwaarts betekent voor zowel reactieve als voorspellende benaderingen. Hij stelde dat, hoewel de veiligheidskritische aard van het spoor om voorzichtigheid vraagt, door de EU gesteunde projecten en regelgeving kunnen helpen om de invoering van nieuwe instrumenten zoals drones en satellietbewaking te versnellen.

Tot slot demonstreerde Reijo Pold, oprichter van het Britse Value.Space, hoe structuuraudits op basis van satellieten subtiele bodembewegingen en spanning in de infrastructuur kunnen detecteren lang voordat ze zichtbaar worden, waardoor exploitanten een krachtig nieuw instrument in handen krijgen voor preventief onderhoud. Maar hij waarschuwde dat de grootste belemmeringen voor schaalvergroting organisatorisch en niet technisch van aard zijn: “Techniek is makkelijk, mensen zijn moeilijk… Als je 50 mensen in een groot bedrijf hebt die allemaal een beslissing nemen, dan wordt er geen beslissing genomen.” Zijn advies aan vernieuwers: “Concentreer je op één specifiek kernprobleem – misschien een niche – maak je dat eigen en groei dan omhoog.”

Nogmaals, de datasets mogen dan groot zijn, de boodschap van de ochtendsessie van de conferentie blijft duidelijk: begin klein.

Lees meer:

• Hoe een digitale tweeling klimaatrisico’s aanpakt en de efficiëntie van het Franse spoornetwerk verhoogt