SBB kiest Siemens boven Stadler voor 116 nieuwe dubbeldekkers: ‘het was geen close race’

De Schweizerische Bundesbahnen (SBB) hebben Siemens Mobility geselecteerd voor de levering van 116 dubbeldekstreinen, met een optie voor 84 extra, in een deal met een waarde van ongeveer 2 miljard Zwitserse frank (€ 2,1 miljard). De beslissing heeft kritiek uitgelokt van de Zwitserse fabrikant Stadler Rail, die zegt dat zijn bod slechts 0,6% duurder was en nu overweegt om in beroep te gaan.

De nieuwe treinen, gebaseerd op het Desiro HC-platform van Siemens, zullen in de jaren 2030 in gebruik worden genomen ter vervanging van verouderde dubbeldekkers van de eerste generatie op de S-Bahn van Zürich en het westelijke deel van Zwitserland. SBB heeft het contract toegekend na een openbare aanbestedingsprocedure die drie verschillende offertes opleverde, waarvan bevestigd is dat Siemens en Stadler hebben ingeschreven.

Volgens Vincent Ducrot (63), CEO van SBB, presteerde Siemens het beste in het aanbestedingsproces “met een ruime marge”, in termen van investeringskosten, energieverbruik en duurzaamheid. De treinen krijgen 540 zitplaatsen, lagevloeringangen, multifunctionele zones voor fietsen en bagage en verbeterde passagiersinformatiesystemen. Tijdens de spitsuren zullen de gekoppelde eenheden 30% meer staanplaatsen bieden dan de huidige modellen.

Stadler zet vraagtekens bij de prijs, zinspeelt op hoger beroep

Stadler Rail, de Zwitserse fabrikant met 6.000 werknemers in het land, toonde zich teleurgesteld over de beslissing. Stadler zei in een verklaring dat er slechts een prijsverschil van 0,6% was, wat het ‘verwaarloosbaar’ noemde, en suggereerde een oneerlijke behandeling bij de beoordeling door SBB van duurzaamheids- en onderhoudscriteria. Stadler analyseert nu de beoordelingsmatrix van SBB en kan binnen 20 dagen beroep aantekenen bij de administratieve rechtbank in St. Gallen, meldt de Zwitserse krant Blick.

CEO Markus Bernsteiner verklaarde dat Stadler’s KISS dubbeldekstreinen, die “99% beschikbaarheid hebben in de vloot van SBB”, “beproefd en getest” waren en toch over het hoofd werden gezien.

In een interview met de SonntagsZeitung maakt Peter Spuhler, de voorzitter van Stadler, geen geheim van zijn teleurstelling. Hij zei dat het bod van Stadler “ondergewaardeerd” was op bepaalde gebieden, namelijk duurzaamheid en onderhoud, hoewel hij daar niet veel over zei.

Met betrekking tot duurzaamheid wees hij erop dat de treinen van Stadler 100% in Zwitserland zouden worden geproduceerd, met betrekking tot onderhoud stelt hij alleen dat Siemens 40 punten kreeg en Stadler 0. Hij noemde ook ‘zachte factoren’, criteria die niet worden ondersteund door harde cijfers. “Ik vind dit onbegrijpelijk en het lijkt erop dat ze, vanwege het kleine prijsverschil, de beslissing probeerden te rechtvaardigen met dergelijke beoordelingen,” zei Spuhler. Hoewel de voorzitter van Stadler zei te erkennen dat de lokale toegevoegde waarde geen gunningscriterium kan zijn, noemde hij de selectie van Siemens “het toekennen van een economisch stimuleringspakket aan Duitsland”.

Verschillende Zwitserse politici delen Stadlers teleurstelling. “Hoe dom moet je zijn om een toonaangevend Zwitsers bedrijf als Stadler geen opdracht te geven vanwege een minimaal prijsverschil?”, zei Gerhard Pfister, lid van de Nationale Raad voor centrumpartij Die Mitte op sociale media. Nationaal raadslid Thomas Burgherr van de Zwitserse Volkspartij (SVP) lanceerde een motie over de gunning van het contract met Siemens, waarin hij de Bondsraad om opheldering over de gunning vroeg.

Aanbestedingsexperts waarschuwden echter voor de risico’s van toenemend Zwitsers protectionisme. Zij benadrukten in Blick het belang van eerlijke concurrentieregels voor de van export afhankelijke Zwitserse economie.

SBB verduidelijkt: ‘zwitsersheid’ geen criterium

Na de kritiek van Stadler gaf SBB een vervolgverklaring uit waarin het benadrukte dat openbare aanbestedingen transparant, eerlijk en concurrerend moeten zijn, om verspilling van belastinggeld te voorkomen. “Volgens de aanbestedingswetgeving is ‘Zwitsersheid’ niet bedoeld of toegestaan”, aldus de spoorwegmaatschappij. De evaluatie is onafhankelijk uitgevoerd en er zijn geen bezwaren geuit tijdens het aanbestedingsproces. De verklaring herhaalde dat het “geen close race” was tussen de drie verschillende inschrijvingen.

In de afgelopen 25 jaar ging 72% van de contracten voor rollend materieel van SBB naar Stadler, en slechts 7% naar Siemens. Hoewel Siemens Mobility een buitenlandse fabrikant is, merkte SBB op dat een deel van de waardecreatie – zoals projectmanagement, testen en onderhoud – in Zwitserland zal blijven. Siemens heeft ook 6.000 mensen in dienst in het land, met een omzet van €3 miljard.

De nieuwe treinen zullen in de jaren 2030 in gebruik worden genomen op de S-Bahn van Zürich, het RER Vaud netwerk en de RE33 Martigny-Annemasse lijn. Als Stadler in beroep gaat, zal het Federale Administratieve Hof de beslissing herzien.