Iryo pleit voor max. 2 operators op routes met lage vraag: te veel concurrenten ‘brengt liberalisering in gevaar’

Hogesnelheidsoperator Iryo nadert zijn 3-jarig bestaan op het Spaanse spoor. Omdat concurrentie in het DNA van Iryo zit, deed CEO Fabrizio Favara een opmerkelijke uitspraak: maximaal 2 exploitanten zou een goed idee zijn – op routes met weinig vraag.

In een branded content artikel van Iryo, gepubliceerd in El Mundo, benadrukte Fabrizio Favara, CEO van Iryo, twee grote uitdagingen terwijl Spanje zich voorbereidt op de tweede fase van de liberalisering: duidelijkheid in de regelgeving en in sommige gevallen controle over het aantal operators per route. “Voor corridors met een lagere vraag is het cruciaal om een limiet van twee operators per route vast te stellen,” zei hij. “Het opdringen van een teveel aan kleine concurrenten kan de winstgevendheid doen verwateren en de levensvatbaarheid van de liberalisering in gevaar brengen.”

Op welke – of hoeveel – routes dit van toepassing zou zijn vermeldt hij niet, maar het is duidelijk dat zelfs een bedrijf dat is opgericht om concurrentie op de Spaanse hogesnelheidsmarkt te brengen, ongebreidelde exploitanten op het spoor geen goed idee vindt.

Meer zekerheid nodig voor investeringen

Voor een stabiele toekomst voor hogesnelheidsoperators benadrukt Favara dat langetermijnplanning essentieel is, vooral voor rollend materieel. Op dit moment produceert alleen Talgo 300 km/u treinen met variabele spoorbreedte, maar leasemogelijkheden van Renfe zouden de leveringsbeperkingen kunnen verlichten. “We hebben een vooruitziende blik, duidelijke regels en stabiele regelgeving nodig om een evenwichtige, duurzame groei te garanderen. Voor de tweede fase van de liberalisering is meer zekerheid nodig om investeringen aan te trekken en operationele knelpunten te vermijden, voegde hij eraan toe.

Wat de prijzen betreft, erkende hij dat de ticketprijzen sinds juni 2025 licht zijn gestegen, maar hij benadrukte dat de tarieven 30-40% lager blijven dan vóór de liberalisering (2019). “Ons doel is niet om de goedkoopste te zijn, maar om de beste prijs-kwaliteitverhouding te bieden”, zei hij, wijzend op Iryo’s ‘service in vier klassen, punctualiteit en digitale ervaring’ als belangrijkste onderscheidende factoren.

Financiële realiteit: groei temidden van verliezen

Sinds de opening van de Spaanse hogesnelheidsmarkt zijn er veel dingen veranderd. Er zijn meer treindiensten, de ticketprijzen zijn gedaald, maar het is niet allemaal rozengeur en maneschijn. De Spaanse marktautoriteit, de CNMC, meldde dat het aantal passagiers sinds de liberalisering met 42% is gestegen, maar dat de exploitanten alleen al in 2024 99,5 miljoen euro verloren – een daling ten opzichte van 219 miljoen euro in 2023, maar nog steeds zorgwekkend.

Iryo behaalde een positieve EBITDA in 2024 en 2025, maar het nettoverlies, 32 miljoen in 2024, blijft aanhouden vanwege de hoge infrastructuurkosten en de uitgesmeerde kosten van de aanloopinvesteringen voor gloednieuw rollend materieel. Het bedrijf heeft meer dan 1 miljard euro geïnvesteerd in nieuwe treinen en de aandeelhouders – Trenitalia, Air Nostrum en Globalvia – houden ‘het volste vertrouwen’ in het project. “De spoorwegsector is een investering voor de zeer lange termijn,” zei Favara. “We zijn hier om te blijven en zullen de weg blijven wijzen naar meer duurzame, innovatieve en concurrerende mobiliteit in Spanje.”