Menselijke fout ‘zo goed als uitgesloten’, vernieuwd spoor en een nieuwe Iryo trein: oorzaak Spaanse HS crash een mysterie

Het ongeluk met de hogesnelheidstrein in Spanje werd een ‘vreemd’ ongeluk genoemd door zowel de minister van transport Oscar Puente als de voorzitter van Renfe, Álvaro Fernández Heredia. Met een dodental van ten minste 39 en meer dan 100 gewonden is het onderzoek nog gaande. Verschillende oorzaken lijken al te zijn uitgesloten: de treinen reden binnen de toegestane snelheid en de Iryo trein (die als eerste ontspoorde) was minder dan 4 jaar oud en was slechts 3 dagen voor de crash, die plaatsvond op een baanvak dat vorig jaar werd gerenoveerd, geïnspecteerd.

Het ongeluk, dat plaatsvond op zondag 18 januari om 18.40 uur, is de grootste treinramp in Spanje sinds 2013, toen een hogesnelheidstrein ontspoorde in een bocht bij Santiago de Compostela, waarbij 79 mensen omkwamen. In dat geval reed de trein twee keer sneller dan toegestaan, waardoor de trein in de bocht ontspoorde. Zowel de machinist als de veiligheidsdirecteur van Adif werden hierdoor veroordeeld tot 2,5 jaar gevangenisstraf in 2022.

Die mogelijke oorzaak is uitgesloten bij de botsing van zondag: Renfe-voorzitter Álvaro Fernández Heredia zei op de Spaanse radio RNE dat het ongeluk plaatsvond op een baanvak met een maximumsnelheid van 250 km/u en dat “de ene trein 205 km/u reed en de andere 210 km/u.”

“Alle experts die we hebben geraadpleegd zijn zeer verbijsterd,” verklaarde minister van Transport Óscar Puente na de crash. “Het is vreemd, heel vreemd, en moeilijk te verklaren op dit moment. We hopen dat het onderzoek ons zal helpen op te helderen wat er is gebeurd.”

Het artikel gaat verder onder de video, die de nasleep van de crash laat zien.

🔴 DIRECTO | Estas imágenes aéreas de la Guardia Civil muestran cómo está el lugar del accidente ferroviario en Adamuz https://t.co/OjDT8T5DK4 pic.twitter.com/FdMHFdPcZn

— EL PAÍS (@el_pais) January 19, 2026

Menselijke fout ‘praktisch uitgesloten’

Renfe-voorzitter Fernández Heredia zei ook dat “een menselijke fout zo goed als uitgesloten is” omdat “als de bestuurder [in dit geval van de Iryo-trein] een verkeerde beslissing neemt, het systeem dit zelf corrigeert.” Hij suggereert dat de oorzaak een fout in het rollend materieel of de infrastructuur zou kunnen zijn, maar vraagt mensen ook om “niet te speculeren” en te wachten op het onderzoek, dat zal worden geleid door de Onderzoekscommissie voor Spoorwegongevallen (CIAF) en lang zal duren.

Met dossiernummer 08/2026 is de CIAF begonnen met de analyse van de details die hebben geleid tot de ontsporing van de Iryo-trein, die op het andere spoor terechtkwam op het moment dat een Alvia-trein van Renfe passeerde.

Iryo trein werd onlangs geïnspecteerd

In een verklaring verklaarde de privétreinmaatschappij Iryo dat de betrokken trein in 2022 werd gebouwd en dat de laatste inspectie op 15 januari werd uitgevoerd, slechts 3 dagen voor de crash. Dit maakt het onwaarschijnlijk dat het rollend materieel schuld had aan het ongeluk, hoewel officieel onderzoek dit zal moeten bevestigen. De meest beruchte ramp met een hogesnelheidstrein in Europa, het ongeluk in Eschede in Duitsland in 1998 waarbij 101 mensen om het leven kwamen, werd veroorzaakt door een enkele vermoeidheidsscheur in één wiel, maar ook deze mogelijke oorzaak lijkt in dit geval onwaarschijnlijk.

Wat de infrastructuur betreft, verklaarde de Spaanse minister van Transport Oscar Puente gisteravond dat het baanvak in mei 2025 werd gerenoveerd, minder dan een jaar eerder. Er is 700 miljoen euro geïnvesteerd in het spoor, dat “naar verluidt in perfecte staat verkeerde”, verklaarde hij.

‘We gaan de waarheid achterhalen’

Maandagmiddag riep de Spaanse premier Pedro Sanchez drie dagen van rouw uit die dezelfde avond begonnen. In een openbare toespraak, waarin hij een Adif veiligheidsvest droeg, verzekerde hij: “We gaan de waarheid achterhalen”. Hij vroeg het publiek om alleen te vertrouwen op officiële informatie van “geverifieerde” media en hulpdiensten. “Helaas verspreiden geruchten zich, wat veel angst en pijn veroorzaakt.”

Op het sociale mediaplatform X circuleren verschillende video’s vanuit een hogesnelheidstrein op het traject Madrid-Sevilla, die passagiers de afgelopen maanden zouden hebben genomen vanwege “ongewoon sterke trillingen”. Deze zijn echter niet onafhankelijk geverifieerd en er is ook een AI-gegenereerde video van de crash op X verschenen, hoewel deze overduidelijk nep is.

Het onderzoek, dat volgens de voorzitter van Renfe lang zal duren, moet de oorzaak van het ongeluk aan het licht brengen, die tot dan toe een mysterie blijft. Premier Sánchez betuigde zijn diepste medeleven en solidariteit met de slachtoffers, evenals de steun van de hele Spaanse samenleving en hij wenste hen een spoedig herstel. “Onze gedachten zijn bij de slachtoffers.”

Lees meer:

• AI overweghindernisherkenning door Hitachi goedgekeurd voor Spanje