België en Nederland willen nieuwe spoorverbinding van Eindhoven naar Brussel

België en Nederland hebben een gezamenlijke verklaring ondertekend om grensoverschrijdende spoorwegprojecten te versnellen, van de passagiersverbinding Eindhoven-Brussel tot een reeks langlopende goederencorridors.

Nederland en België willen hun spoorverbindingen versterken, te beginnen met een nadere beschouwing van de verbinding tussen Eindhoven en Brussel. Met dat doel ondertekenden demissionair Nederlands staatssecretaris Thierry Aartsen en Belgisch minister van Mobiliteit Jean-Luc Crucke deze week in Antwerpen een gezamenlijke verklaring om de samenwerking te intensiveren en vaart te zetten achter een vastgestelde lijst van grensoverschrijdende spoorprojecten.

Eindhoven, de thuisbasis van het technologiecluster Brainport en bedrijven als ASML, raakt steeds meer verbonden met Brussel, het centrum van de Europese beleidsvorming. Toch blijft de spoorverbinding tussen de twee steden gebrekkig. In januari bekritiseerde Aartsen de reistijd tijdens een parlementair debat. “Als je van ASML naar Brussel wilt, de belangrijkste stad op ons continent, duurt het drieënhalf uur en moet je ongeveer vier keer overstappen, als de trein al rijdt.” Afhankelijk van de route en aansluitingen kan de reis ook in ruwweg tweeënhalf uur worden gemaakt met één overstap.

Volgens de verklaring zullen beide landen onderzoeken hoe die verbinding kan worden verbeterd, hetzij door nieuwe infrastructuur, hetzij door de introductie van een nieuwe of verbeterde dienst op bestaande lijnen. De as Eindhoven-Brussel wordt expliciet genoemd als een van de prioritaire corridors, naast verschillende vrachtroutes waarover al jaren wordt gediscussieerd. “Nieuwe uitdagingen in een snel veranderende wereld vragen om snelle actie”, aldus de ondertekenaars. Aartsen noemde grensoverschrijdende samenwerking “strategisch belangrijk, zowel economisch als militair”, terwijl Crucke zei dat het partnerschap in het verleden constructief is geweest “maar soms ontbrak het aan ambitie.”

De routes op tafel

Naast Eindhoven-Brussel worden in de verklaring drie concrete corridors genoemd. De eerste is 3RX, een herziene versie van de historischeIJzeren Rijn goederenlijn tussen Antwerpen en het Duitse Ruhrgebied. Het oorspronkelijke IJzeren-Rijntracé is in Nederland politiek van tafel omdat het door het nationaal park De Meinweg zou lopen. Het 3RX-alternatief maakt in plaats daarvan gebruik van grotendeels bestaande lijnen via Venlo, met gerichte verbeteringen zoals verdubbeling en elektrificatie van baanvakken en een nieuwe spoorboog bij Roermond.

Een studie van Transport & Mobility Leuven uit 2016-2017 schatte de investeringskosten op ongeveer €770 miljoen, exclusief btw en met een onzekerheidsmarge van plus of min 30 procent. De studie voorspelde ongeveer 17 tot 20 goederentreinen per dag tegen 2030, met een bescheiden stijging tegen 2040. De lijn zou voornamelijk het verkeer tussen de Belgische zeehavens en het Rijn-Ruhrgebied bedienen en de druk op de Nederlandse Brabantroute en de Duitse corridors rond Aken en Keulen verlichten.

De tweede corridor is een goederenspoorverbinding tussen de haven van Gent en Terneuzen, gericht op het versterken van de achterlandtoegang voor Noordzeehavens. De derde corridor betreft een verbeterde verbinding tussen België en de Nederlandse provincies Noord-Brabant en Limburg, wat direct aansluit bij de ambitie Eindhoven-Brussel. De overeenkomst verwijst ook expliciet naar militaire mobiliteit en veerkracht van het spoor, en weerspiegelt daarmee de bredere Europese bezorgdheid over veiligheid en bevoorradingsketens.

Om ervoor te zorgen dat de projecten niet stagneren, hebben de twee landen een structuur opgezet: de ministers komen minstens één keer per jaar bijeen, ondersteund door een bilaterale werkgroep die twee keer per jaar bijeenkomt en vergaderingen op expertniveau over specifieke dossiers. Het is de bedoeling om de verklaring deze zomer om te zetten in een bredere kaderovereenkomst. Regionale autoriteiten en infrastructuurbeheerders zullen waar relevant worden betrokken, hoewel de financiering voor nieuwe passagiersinfrastructuur, waaronder Eindhoven-Brussel, nog niet zeker is gesteld.

Onze zusterpublicatie Spoor Pro heeft het volledige verhaal hier.

Wilt u meer weten over Europa’s nieuwste grensoverschrijdende projecten? Overweeg dan om op 5 maart deel te nemen aan de RailTech Europe-conferentie in Utrecht. U kunt zich mengen in de discussie en enkele van de belangrijkste sprekers ontmoeten die het EU-spoorbeleid bepalen met betrekking tot grensoverschrijdend spoorvervoer en militaire mobiliteit. De tweede dag van onze top onderzoekt Europa’s defensiegedreven verschuiving en de gevolgen daarvan voor de spoorwegsector, met topsprekers van NS, ProRail, Rail Baltica, CER, UNIFE, ERA en vele anderen.