Infrabel gaat drone-programma ‘over heel België’ uitbreiden

Infrastructuurbeheerder Infrabel zegt van plan te zijn om zijn drone-programma in de toekomst geleidelijk uit te breiden “over heel België” en de toestellen te gebruiken als “ogen op afstand” ter ondersteuning van het beheer van het treinverkeer, het reageren op incidenten en de veiligheid van het spoorwegpersoneel.

Het plan om het drone-programma uit te breiden volgt op wat Infrabel de “bijzonder positieve” resultaten noemde van een eerste testproject in de haven van Antwerpen in 2023 om de toestellen veilig te gebruiken in bebouwde stedelijke omgevingen. Tegen 2027-2028 wil Infrabel een 30-tal bijkomende strategische spoorwegbundels in heel België uitrusten met drones, aangevuld met 10 mobiele drones. Het bedrijf zegt dat de toepassingen kunnen variëren van infrastructuurinspecties en terreinbewaking tot samenwerking met politiediensten.

Het doel om het gebruik van drones op het spoor te stimuleren volgt op de Antwerpse pilot die deel uitmaakte van het Europese BURDI-project, dat zich richt op de ontwikkeling van U-space, het Europese kader voor de veilige integratie van drones in het luchtruim via digitale en geautomatiseerde verkeersbeheerdiensten. U-space is in principe vergelijkbaar met luchtverkeersleiding voor vliegtuigen, maar is specifiek ontworpen voor onbemande luchtvaart. Het wordt gezien als essentieel voor operaties met drones in complexe omgevingen zoals stedelijke en havengebieden.

In de Belgische havenstad werden zo drones ingezet boven het vormingsstation Antwerpen-Noord en de spoorbundel Oorderen, beide cruciale knooppunten voor het vrachtverkeer. Volgens Infrabel worden de toestellen vanuit de lucht gebruikt voor twee hoofdtoepassingen: ondersteuning van het treinverkeer en hulp bij “incidenten”.

Bij operationele problemen zoals wisselstoringen of seinstoringen kan een drone snel een duidelijk beeld geven van de situatie op de grond. Ondertussen kon de drone bij een ontsporing of ongeluk eerst een verkenningsvlucht uitvoeren om vast te stellen waar het incident precies had plaatsgevonden, hoe groot de schade was en of er risico’s waren, bijvoorbeeld met gevaarlijke stoffen. Hierdoor kon er sneller, veiliger en gerichter actie worden ondernomen, waarbij belangrijke informatie direct beschikbaar was om te worden gedeeld met de hulpdiensten.

Sneller, efficiënter en kostenbewuster

Zoals de infrastructuurbeheerder stelt, hebben drones geen last van files of gesloten spoorwegovergangen en zijn ze “tot twee keer zo snel in de lucht als een voertuig op de weg”. Dat is vooral relevant in gebieden waar veel goederen worden vervoerd, maar ook meer in het algemeen in uitgestrekte spoorinfrastructuur; alleen al in het Antwerpse havengebied ligt ongeveer 1.000 kilometer spoor, een logistieke omgeving waar elke minuut telt. “Hoe sneller cruciale informatie beschikbaar is, hoe sneller het treinverkeer kan worden hervat”, zegt Infrabel.

Sommige spoorwegemplacementen waren al uitgerust met vaste camera’s om het treinverkeer te monitoren, maar de drones boden Infrabel meer flexibiliteit omdat ze veel dichter bij een incident konden komen en beelden van hogere kwaliteit konden leveren. De infrabeheerder voegde eraan toe dat ze ook tot twee keer goedkoper waren dan vaste camerasystemen.

Hij benadrukte echter dat menselijke interventie “essentieel” blijft. Infrabel zei dat zijn gespecialiseerde interventieteams, de Permanentie, “onmisbaar” blijven tijdens pannes en incidenten, en voegde eraan toe dat drones ook hun “beperkingen” hebben, zoals aan de grond blijven bij slecht weer en een beperkte vliegtijd hebben. Ze waren daarom “een hulpmiddel, geen vervanging voor mensen”.

Na Antwerpen werden soortgelijke dronesystemen ingezet in de Waaslandhaven, Vorst-Rijtuigen en Châtelet. Infrabel beheert dit programma nu centraal vanuit de nationale luchtverkeersleiding in Brussel en leidt momenteel een dertigtal drone-piloten op, waaronder naar eigen zeggen de eerste vrouwelijke Beyond Visual Line of Sight drone-piloot van België.

Behoefte aan een duidelijk regelgevend kader

Er blijven echter problemen bestaan rond de strikte regelgeving voor het gebruik van drones in stedelijke omgevingen. Infrabel zegt dat het de drones niet altijd onmiddellijk kan inzetten door de versnippering van het Belgische luchtruim, waarbij ongeveer 60% van het spoorwegnet van het land binnen sterk gereglementeerde zones ligt. Het bedrijf zei daarom het statuut van staatsvlucht aan te vragen zodat zijn drones ook binnen de zogenaamde geozones kunnen worden ingezet.

Het bedrijf voegde eraan toe dat het, in navolging van Duitsland en Spanje, ook vraagt om de spoorwegen te erkennen als permanente geozone. Jaarlijks worden honderden illegale drones boven de sporen waargenomen, wat veiligheidsrisico’s met zich meebrengt, aldus Infrabel. Infrabel wil drones boven het spoor niet verbieden, maar wel reguleren en controleren. Een duidelijk regelgevend kader is dan ook essentieel, aldus Infrabel, dat verheugd is dat minister van Mobiliteit Jean-Luc Crucke dit onderwerp opneemt in zijn mobiliteitsnota.