Slechts 37% van de Europese spoorwegbeheerders gebruikt klimaatprojecties voor nieuwe activa: ERA-rapport

Volgens een nieuw rapport van het Europees Spoorwegbureau (ERA) zegt meer dan twee derde van de Europese spoorweginfrastructuurbeheerders dat extreem weer al een steeds grotere impact heeft op hun netwerken. Minder dan 40% maakt echter gebruik van klimaatprognoses bij het ontwerpen van nieuwe activa en minder dan de helft heeft uitgebreide aanpassingsplannen.

Een meerderheid van de Europese spoorwegsector ontwerpt nog steeds infrastructuur zonder volledig rekening te houden met het klimaatrisico, volgens het EU Spoorwegagentschap, zelfs nu extreem weer zorgt voor steeds meer verstoringen, miljarden aan schade en jaren aan verloren tijd op het hele netwerk.

Het ERA-rapport, Rail Resilience to Climate Change: Impact of extreme weather events on the European railway system, dat vorige week werd gepubliceerd, is gebaseerd op gegevens over 2005 tot 2024 in heel Europa en schetst een grimmig beeld van de blootstelling van de sector. ERA ontdekte dat 70% van de infrastructuurbeheerders in de EU, die 79% van het spoorkilometernetwerk van het blok vertegenwoordigen, een verslechtering van de weersinvloeden op de exploitatie en infrastructuur rapporteerden. Na het opschonen van de gegevens identificeerde het bureau bijna 13.500 extreme weersomstandigheden in die periode en stelde dat extreme weersverstoringen tussen 2015 en 2024 effectief het equivalent van één tot drie volledige dienstjaren van de spoorwegen in heel Europa wegvaagden.

Als je bedenkt hoe schadelijk de gevolgen zijn in zowel operationele als financiële termen – het grootste spoorwegnet van Europa, Duitsland, verliest alleen al door overstromingen in 2021 tot 1,4 miljard euro, zoals het rapport opmerkt – zei ERA dat de sector “de overgang van een reactieve aanpak naar een meer proactieve en systematische aanpak moet versnellen” als het zich echt wil voorbereiden op de toenemende gevolgen van de klimaatcrisis.

Dat was met name het geval omdat zo weinig Europese netwerken een gerichte aanpak leken te hanteren om de toenemende druk van de opwarming van de aarde te bestrijden. “Op dit moment maakt slechts 37% van de infrastructuurbeheerders gebruik van klimaatprognoses bij het ontwerpen van nieuwe activa en minder dan de helft heeft uitgebreide aanpassingsplannen”, aldus Oana Gherghinescu, uitvoerend directeur van de ERA.

Impact neemt toe, paraatheid blijft achter

Volgens het rapport zei minder dan de helft van de ondervraagde nationale veiligheidsinstanties (NVI’s) in de EU – slechts 56% van de Europese NVI’s beantwoordde de enquête – dat ze klimaatrisico’s hadden ingebouwd in de manier waarop ze toezicht houden op spoorwegexploitanten en infrastructuurbeheerders. Bij de beoordeling van enkelvoudige veiligheidscertificaten en veiligheidsvergunningen lag dit percentage nog lager: slechts 19% hield rekening met klimaatrisico’s. Minder dan 13% van de nationale veiligheidsinstanties gaf aan klimaatrisico’s te integreren in de manier waarop zij toezicht houden op spoorwegexploitanten en infrastructuurbeheerders. Minder dan 13% van de nationale veiligheidsinstanties zei te controleren of infrastructuurbeheerders kwetsbaarheidsbeoordelingen uitvoeren.

Wat betreft de extreme weersomstandigheden die de meeste schade aanrichten op het Europese spoor,genereerden windstoten cumulatief de grootste totale vertraging op het spoorwegsysteem van het continent, met meer dan 40.000 uren aan verstoringen als gevolg. Aardverschuivingen bleken het ernstigst per incident, met een gemiddelde vertraging van 5,4 dagen per gebeurtenis.

Overstromingen blijven echter het belangrijkste punt van zorg in het rapport, waarbij ERA aangeeft dat 20 van de 27 infrastructuurbeheerders overstromingsrisico’s aanwijzen als het belangrijkste klimaatrisico dat hun netwerken treft. Op basis van de European Climate Risk Assessment zegt het rapport dat overstromingen door rivieren en overstromingen behoren tot de infrastructuurrisico’s met de grootste kans op ernstige gevolgen, en waarschuwt dat dergelijke schade aan de gebouwde omgeving door extreem weer tegen het einde van de eeuw wel tien keer zo groot zou kunnen worden.

Zes aanbevelingen

Omdat transport een van de sectoren is die naar verwachting het zwaarst getroffen zal worden door deze progressie, deed de ERA zes aanbevelingen voor de Europese netwerken om de crisis aan te pakken. Volgens Magda Kopczyńska, directeur-generaal Mobiliteit en transport, ligt de nadruk nu op het ontwikkelen van een veerkrachtig transportsysteem dat “verder gaat dan de onmiddellijke reactie op noodsituaties” en “toekomstgericht denken met aanpassing als kernpunt, zodat het bestand is tegen grotere en ernstigere risico’s” omvat.

Hieronder staan de zes richtlijnen uit het rapport:

• Gemeenschappelijke incidentrapportage (CSM ASLP): ERA wil dat weersgerelateerde spoorwegincidenten in heel Europa op dezelfde manier worden gerapporteerd, met behulp van een gedeeld classificatiesysteem en een gemeenschappelijk gegevenskader.
• Klimaatrisico’s in veiligheidsbeoordelingen (CSM RA): klimaatrisico’s en kwetsbaarheidscontroles zouden worden ingebouwd in de bestaande risicobeoordelingsprocessen van de EU, in plaats van afzonderlijk te worden behandeld.
• Strengere operationele voorschriften (TSI OPE): De ERA wil strengere eisen voor rampenplanning en crisisbeheer bij extreem weer, ook voor grensoverschrijdende verstoringen.
• Geactualiseerde infrastructuurnormen (structurele TSI’s): technische voorschriften moeten worden herzien om na te gaan waar ze moeten worden geactualiseerd voor toekomstige klimaatomstandigheden, met name voor drainage, dijken, bruggen, duikers en bedrijfsomstandigheden.
• Meer toezicht door regelgevende instanties (nationale veiligheidsinstanties en Europese Spoorwegbureaus): nationale veiligheidsinstanties en Europese Spoorwegbureaus moeten bij certificering, vergunningverlening en toezicht meer rekening houden met het klimaatrisico.
• Betere coördinatie van de sector (samenwerkingskader): ERA wil een meer gestructureerd kader op EU-niveau voor het delen van veerkrachtgegevens, -methoden en beste praktijken in de hele spoorwegsector.

Lees meer:

• Europees spoor zet aan tot emissiereductie: ‘Grote bedrijven hebben grotere verantwoordelijkheid’
• Wat is de toekomst van net-nul treinen? Geen positieve business case voor waterstoflocomotieven’